صفحه اصلی زبان انگلیسی درباره ما معرفی، نقد و بررسی نمایشگاه آثار مقاله گفتگو پیوندها تماس با ما
خبرها

تازه های شورا
شوراي كتاب كودك از بدو تاسيس تاكنون، براي پيشبرد اهداف خود همواره از حمايت فرهنگ دوستان ايراني برخوردار بوده است. با توجه به گسترش فعاليت‌هاي شورا در سال‌هاي اخير در بخش های : ادبیات کودک و نوجوان ، فرهنگنامه کودکان و نوجوانان و خانه کتابدار و ترویج خواندن ، و با وجود حضور مستمر نيروهاي داوطلب، نيازهاي مالي شورا براي تداوم امور افزايش يافته است. لذا اعضاي هيأت مديره شورا خانم‌ها : نوش‌آفرين انصاري، فاطمه‌مرتضايي فرد، فهیمه محفوظ بالله ، پروين فخاري‌نيا،عاطفه سلیانی ، سحر ترهنده و آقايان : علیرضا میرفخرایی ، اکبر نعمتی ، مصطفی کریمی و مسعود ناصري دريايي تصميم گرفتند از كليه دوستداران اين سازمان مردم نهاد دعوت كنند تا در اين برهه از زمان كه شورا با دشواري‌هاي مالي رو به روست، به بقاي اين نهاد 50 ساله كمك كنند. از كليه علاقه‌مندان درخواست مي‌شود كمك‌هاي مالي خود را به حساب 19606317 به نام شوراي كتاب كودك نزد بانك تجارت شعبه جمهوري كد 195 واريز نمايند و رسيد آن را با ذكر دقيق نام و مشخصات خود براي شوراي كتاب كودك بفرستند. همچنين علاقه‌مندان مي‌توانند براي ارائه هر گونه پيشنهاد و كسب اطلاعات بيشتر درباره شیوه های گوناگون یاری رسانی با خانم لیلا ترکاشوند در دبیرخانه شورای کتاب کودک ( تلفن 66408074 ) و یا خانم نيره بهبهاني در دبيرخانه فرهنگنامه كودكان و نوجوانان (تلفن: 66415878) تماس بگيرند. 

07/4/1393

گروه بررسی آثار و دستنوشته های کودکان و نوجوانان ، آماده دریافت دستنوشته های کودکان و نوجوانان است . در صورتی که تمایل دارید این دستنوشته ها در گروه بررسی شود ، خواهشمند است آن ها را به آدرس شورای کتاب کودک ارسال کنید . اعضای گروه ، یکشنبه ها بعد از ظهر در شورا حضور دارند و آماده پاسخ گویی هستند .  

2/11/1390


Login

   آیین گذر و مرحله گذار در بز زنگوله پا      

افسانه شاپوری
دوشنبه، 19 مهر 1389

« تخیلات فردی زبان خاص خود را دارند. این تخیلات نمادین هستند و شکلی از اندیشه را بیان می کنند که روانکاوان به آن اندیشه نمادین می گویند. اندیشه نمادین همراه با یادگیری زبان در کودک شکل می ‌گیرد و در خواب و بیداری تجلی می یابد. به عقیده کارل گوستاو یونگ در بخش زیرین خاطرات فردی که متغیر و سطحی است، خاطرات جمعی (محتوای نا خودآگاه جمعی) وجود دارد که به منزله زبان روح بشر است و نماد آفرینی از آن ناشی می ‌شود. خاطرات جمعی شامل رفتارهای بنیانی بشریت از غریزه ‌های حیاتی تا گرایش‌ های پایدار والا است. یونگ قالب‌ ها و انگاره ‌هایی را که روان پیش تاریخ ما را تشکیل می‌ دهند کهن الگو می ‌نامد و نمادها را سویه آشکار کهن الگوهای نا آشکار می ‌شمارد. بنابراین کهن الگوها ساختار روان و ناخودآگاه جمعی ما را شکل می ‌دهند. شکل دیگری از اندیشه نمادین که همگانی است، از ناخودآگاه جمعی ریشه می ‌گیرد. از دیدگاه یونگ اندیشه نمادین همگانی با مرحله آغازین اندیشه انسان در دورانی مرتبط است که تمدن بشر در فکر تسخیر جهان خارج نبوده و به درون معطوف بوده است.» بنابراین اندیشه نمادین پدیده ای دور از دسترس نیست بلکه زبان مشترک عالم معنا و سرشت حقیقی انسان است و نماد آفرینی طبیعی‌ ترین کنش ذهن آدمی ‌و در عین حال فرایندی بسیار پیچیده است که از طریق هنر و ادبیات و در طی اعصار پیوند میان انسان‌ ها را حفظ کرده است. ناخودآگاه جمعی، مبانی مذاهب، اساطیر و قصه‌ ها بینش ‌های ما در طول حیات بشر هستند. تجانس هماهنگی ساختار ذهن و محتوای ناخودآگاه جمعی با افسانه‌های کهن دلیل تأثیر افسانه ‌ها بر آدمی ‌است.

فضل الله مهتدی(صبحی) ،افسانه های کهن،تصویرها از لیلی تقی پور.نگاه کنید به تاریخ ادبیات کودکان ایران ج1.ص82-84

فضل الله مهتدی(صبحی) ،افسانه های کهن،تصویرها از لیلی تقی پور.نگاه کنید به تاریخ ادبیات کودکان ایران ج1.ص82-84

اساطیر، افسانه‌ های کهن و محتوای ناخودآگاه جمعی به زبانی مشترک گفتگو می ‌کنند که همانا زبان و اندیشه نمادین بشر است. افسانه ‌های کهن امیال و خواسته ‌های ضروری انسان و جهان بینی عصر و زمانه خویش را با زبانی نمادین بیان می‌کنند و طی فرآیندی ذهنی و از طریق گفتگویی دوسویه مفاهیم متداعی و نهفته در ضمیر ناخودآگاه را به ذهن آگاه می‌ کشانند. هدف از این مقاله بررسی یک افسانه کهن ایرانی است ؛ قصد من پرتوافکندن بر زوایای تاریک آن است؛ از طریق جستجو برای دریافت نشانه‌ ها و اشاراتی درباره اصل مادینه هستی، آیین ورود یا گذر که ارتباط مستقیم با بزرگ مادر هستی (کهن الگوی مادر ازلی) دارد، بررسی نمادهایی از خدایان مذکر (حاکم شرع، پادشاه، پیر خردمند) که به گمان من در دوران اسطوره پیرایی (ادیان توحیدی) در افسانه ‌ها شکل گرفتند و بالاخره هدف من، رمزگشایی نمادهایی است که برای انسان ‌های ابتدایی معانی مشخص و تقدس گونه داشته‌اند. « در قدیم ‌ترین آثار بازمانده از انسان باستانی در جوامع کهن ردپای"بزرگ مادر" یا مادر کبیر پیدا می ‌شود که در صورت‌ های سمبولیک حضور خود را اعلام می ‌دارد. در ادوار بسیار کهن که هنوز در ذهن انسان ابتدایی ، خدایان صورت و اندام انسانی نداشتند، باورهای مذهبی بر محور اصل مادینه هستی حرکت می‌ کرد و سمبول‌ های پرستش این اصل گاهی شکل گیاهی داشت مانند درخت، گاهی شکل حیوانی مانند مار، عقاب، پرنده ، گاهی شکل جمادی مانند ظرف، سنگ و کوه و تپه. بینش مذهب انسان ابتدایی نمی‌ توانست جز در اصل مادینه هستی قدرت های برتر آسمانی و زمینی را تجسم عینی بخشیده و به آن اقتدا کند. اندیشه مذهبی انسان باستانی در تحولات بعدی به مرحله‌ ای رسید که پرستش خدایان متعدد با صورت‌ ها و اندام ‌های انسانی پذیرفته شد و خدایان در ذهن و باور مردمان همچون اَبَر انسان تجلی یافتند... در این مرحله که نظام مبتنی بر چند خدایی مورد قبول بود، زنان منشأ بسیاری از نیروهای برتر شدند... و در عصر آغازین کشاورزی در جوامع کهن خدایان نرینه را برای یک دوران طولانی از مرکز اندیشه مذهبی دور کردند و اَبَر زن تجلی گاه نیروهای مافوق زمینی و آسمانی شد. می‌ توان به وجود بانو- خدایان در دوران آغازین کشاورزی پی برد و پایان سروری آنها را در جریان هجوم فرهنگ شبانی و اسکان اقوام مهاجر شبان در جوامع ساکن و کشاورز جستجو کرد... در هر یک از فرهنگ های کهن شاهد دوران ‌های اسطوره پیرایی هستیم که در آن دوران ‌ها مذاهب مبتنی بر اساطیر و به خصوص خدایان اساطیری نیروی مذهبی و آمرانه خود را از دست داده اند. انسان در این اعصار دلباخته ادیان توحیدی شده و از خدایان اساطیری خود دور گشته است. بنابراین انسانی که مجذوب قدرت و نیروی لایزال بانو- خدایان اساطیری خود بوده، به نوعی اقدام جبرانی دست زده و بخشی از قدرت مافوق طبیعی زنانه را در قالب گرگ، جادوگر و دختر شاه پریان در قصه ‌های عامیانه خود جای داده و بخش دیگر را به شکل زن دلخواه، زن برتر در ادبیات جایگزین بانو- خدایان کرده است.»

در افسانه " بز زنگوله پا " شاهد تجزیه و جدایی صفات خیر و شر در بزرگ مادر اولیه هستیم. بز زنگوله پا در جایگاه مادر حمایت کننده و محافظ در برابر گرگ هلاک کننده و بلعنده قرار می ‌گیرد. گرگ با فریبندگی اذعان می ‌کند که مادر بزغاله ‌هاست. افسانه کهن نیز با شگردی مخاطب را می‌ فریبد؛ پیرنگِ افسانه، مادر بودن گرگ را نمی ‌پذیرد؛ اما روایت پنهان که پس از معنی بخشیدن به رمزها و نمادها و حوادث داستانی آشکار می ‌شود، از صدق و راستی او خبر می‌ دهد. گرگ به راستی مادرِ دیگری است و این پارادوکسی است که افسانه کهن با ظرافتی آن را بیان می ‌کند. به عقیده پراپ قصه پریان نحوه تولید زندگی مادی، فرایند زندگی اجتماعی، سیاسی و عقلانی را تعیین می‌ کند و برپایه شیوه ‌های تولید و زندگی اجتماعی در زمانه خود به وجود آمده است و در قصه‌ های پریان می ‌توان نشانه‌هایی از نهادهای اجتماعی و مراسم آئینی را بازیافت؛ مراسمی ‌که با آیین‌های پرستش و دین مرتبط است. گرچه تعریفی که پراپ از قصه پریان دارد، ساختاری متفاوت با این افسانه را ارائه می ‌دهد، با این همه شباهت‌ های کلی قصه ‌های پریان و این چند افسانه ایرانی (بز زنگوله پا، گنجشک، کدوی قلقله زن و نخودی) را نمی‌ توان نادیده گرفت؛ زیرا ناخودآگاه جمعی خاستگاه مشترک آنهاست. به عقیده بررس این افسانه ‌ها که ساختاری ساده تر دارند، بازتاب دوره یا عصر خاصی هستند و مفاهیم اساسی ‌تری را عرضه می ‌کنند.


بازگشت