صفحه اصلی زبان انگلیسی درباره ما معرفی، نقد و بررسی نمایشگاه آثار مقاله گفتگو پیوندها تماس با ما
خبرها

تازه های شورا
شوراي كتاب كودك از بدو تاسيس تاكنون، براي پيشبرد اهداف خود همواره از حمايت فرهنگ دوستان ايراني برخوردار بوده است. با توجه به گسترش فعاليت‌هاي شورا در سال‌هاي اخير در بخش های : ادبیات کودک و نوجوان ، فرهنگنامه کودکان و نوجوانان و خانه کتابدار و ترویج خواندن ، و با وجود حضور مستمر نيروهاي داوطلب، نيازهاي مالي شورا براي تداوم امور افزايش يافته است. لذا اعضاي هيأت مديره شورا خانم‌ها : نوش‌آفرين انصاري، فاطمه‌مرتضايي فرد، فهیمه محفوظ بالله ، پروين فخاري‌نيا،عاطفه سلیانی ، سحر ترهنده و آقايان : علیرضا میرفخرایی ، اکبر نعمتی ، مصطفی کریمی و مسعود ناصري دريايي تصميم گرفتند از كليه دوستداران اين سازمان مردم نهاد دعوت كنند تا در اين برهه از زمان كه شورا با دشواري‌هاي مالي رو به روست، به بقاي اين نهاد 50 ساله كمك كنند. از كليه علاقه‌مندان درخواست مي‌شود كمك‌هاي مالي خود را به حساب 19606317 به نام شوراي كتاب كودك نزد بانك تجارت شعبه جمهوري كد 195 واريز نمايند و رسيد آن را با ذكر دقيق نام و مشخصات خود براي شوراي كتاب كودك بفرستند. همچنين علاقه‌مندان مي‌توانند براي ارائه هر گونه پيشنهاد و كسب اطلاعات بيشتر درباره شیوه های گوناگون یاری رسانی با خانم لیلا ترکاشوند در دبیرخانه شورای کتاب کودک ( تلفن 66408074 ) و یا خانم نيره بهبهاني در دبيرخانه فرهنگنامه كودكان و نوجوانان (تلفن: 66415878) تماس بگيرند. 

07/4/1393

گروه بررسی آثار و دستنوشته های کودکان و نوجوانان ، آماده دریافت دستنوشته های کودکان و نوجوانان است . در صورتی که تمایل دارید این دستنوشته ها در گروه بررسی شود ، خواهشمند است آن ها را به آدرس شورای کتاب کودک ارسال کنید . اعضای گروه ، یکشنبه ها بعد از ظهر در شورا حضور دارند و آماده پاسخ گویی هستند .  

2/11/1390


Login

  جستاري در پايه هاي نظري بازنويسي و بازآفريني در ادبيات كودك      

نویسنده : فروغ الزمان جمالي
شنبه، 10 دی 1390

وقتي در سال هاي 1330 جريان ادبيات كودك بنا به قانون مندي تاريخي خود و تلاش علاقه مندان سرعت بيشتري گرفت اين حوزه به شدت با كمبود خواندني براي كودك رو به رو بود. مهدي آذريزدي با اشاره به بازنويسي "قصه هاي كليله و دمنه" منتشر شده در سال 1336، مي نويسد: «آن روزها كه نگارنده كار گردآوري قصه هاي ايراني را به زبان امروز براي بچه ها شروع كردم در زمينه ي خواندني هاي كودكان كتاب كم بود و به تدريج فراوان شد.» (5)
روشن است پيوند دادن كودكان و نوجوانان ايراني با گذشته ي افتخار آميزشان و واكنش در مقابل موج ترجمه از ادبيات كودكان غربي سبب و انگيزه اي ديگر در رو آوردن به ادبيات كهن بود. به گفته ي مهدي آذريزدي در همان مقدمه: «... وانگهي افسانه ها و داستان هاي قديمي كه از زبان هاي ديگر براي بچه ها ترجمه مي شود غالباً تازگي ندارد و بهتر از آن ها را خودمان در منابع شرقي و كتب قديم داريم. بارها ديده شده كه هرگاه نظاير آن از زبان هاي ديگر به فارسي برگردانده شده، ا گر هم اصل آن از ريشه فارسي اقتباس نشده بود باري آن چه ترجمه شده بي نمك تر از آن چه خودمان داريم از كار درآمده و براي تهيه ي قصه و داستان براي كودكان هر گاه تتبعي در آثار قديم فارسي بشود هزاران افسانه و حكايت كه به تمام معني خوب و آموزنده هم باشد در آثار گذشتگان خودمان وجود دارد.» (6)
احسان يارشاطر نيز براي پيوند نسل جوان با گذشته خود، در مقدمه كتاب "داستان هاي ايران باستان" مي نويسد: «دريغ است كه جوانان و دانشجويان از داستان هاي ديريني كه در مرز و بوم ما زاده و باليده است، غافل بمانند ... اميدوارم كوششي كه در گرد آوردن اين داستان ها به كار رفته مقدمه ي آشنايي بيشتري براي جوانان و دانشجويان با آثار ايران باستان شود.» (7)

با اين انگيزه ها در دهه ي 1330 بازنويسي هاي گوناگون از منابع كهن براي كودكان و نوجوانان نوشته شد و تاريخ در بخش بازنويسي از قصه ها و افسانه هاي عاميانه نام كوشندگاني چون صبحي (فضل الله مهتدي)، منوچهر انور و فريده مفيد را ثبت كرده است. و در بخش ادبيات مكتوب نيز نام تلاش گراني چون مهدي آذر يزدي، احسان يارشاطر، زهرا كيا، جمشيد رحماني، ذبيح الله بهروز و شمس الملوك مصاحب را به ياد سپرده است. آثار اين نويسندگان اغلب الگوي بازنويسي هاي آيندگان شد. همچنين با بررسي متن و مقدمه ي اين بازنويس ها به نكته هاي نظري و شيوه هاي مختلف بازنويسي مي توان پي برد كه نمونه اي از مهدي آذريزدي چنين است: «اصل كتاب كليله و دمنه داراي صد حكايت است كه بعضي از آن ها براي زمان هاي قديم خوب بوده و به كار زندگي امروز نمي خورد ولي بعضي ديگر از قصه هايش هميشه خوب است و از آن ها مي توان چيزهاي خوبي ياد گرفت. اين بيست و پنج قصه اي كه در كتاب حاضر ديده مي شود همان قصه هاي خوب كتاب كليله و دمنه است كه من سعي كرده ام آن ها را با انشاي ساده تر بنويسم. تا همه ي بچه ها بتوانند خودشان بخوانند و در حالي كه تفريح مي كنند نتيجه ي خوب قصه ها را به خاطر بسپارند» (6)
از همين پاراگراف ساده مي توان نكته هايي را براي بازنويسي به دست آورد:
1- انتخاب متن كهن مناسب با ويژگي هاي مخاطب در بازنويسي
2- تناسب متن كهن انتخاب شده با زندگي امروز در بازنويسي
3- زبان ساده و امروزي و روان نويسي در بازنويسي
4- رغبت انگيز و تأثيرگذار بودن متن براي مخاطب امروزي در بازنويسي
او همچنين در چند كلمه با بچه ها كه مقدمه ي قصه هاي چهارده معصوم است مي نويسد: «به ياد داشته باشيم كه اين مجموعه، كتاب تاريخ نيست و كتاب حديث هم نيست، بلكه كتاب قصه است و ناچار،‌ گاه تلخيص و گاه تفصيل و گاه تركيب در حكايات راه يافته است. سعي داشتم كه هيچ كدام از منظور اصلي خارج نشود. اين كتاب در حاشيه اخبار و معصومان عليه السلام است و تصرف در مضمون آن ها جايز نيست...» (8)كه اين نكته هاي نظري را مي توان از آن به دست آورد:
1- خلاصه كردن متن كهن در بازنويسي
2- شاخ و برگ دادن و مفصل كردن متن كهن در بازنويسي
3- تركيب چند حكايت در بازنويسي
4- تغيير ندادن مضمون در بازنويسي هاي مذهبي
بنا به ضرورت تاريخي كه از مشروطه آغاز شده بود توجه به كودك به عنوان موجودي مستقل با حقوق و دنياي ويژه در جامعه جدي تر شد و به موازات اين توجه براي پاسخ به نيازهاي كودكان نهادها و سازمان هاي مختلف تشكيل مي شد، و براين زمينه بود كه جريان ادبيات كودك نيز، شتابي باز هم بيشتر يافت و فعاليت هاي گروهي و فردي فراوان در اين حوزه شكل گرفت كه هر يك به سهم خود كار ادبيات كهن براي كودكان و بازنويسي و بازآفريني از آن را ادامه دادند كه از آن ميان فقط به نقش دو نهاد؛ يعني شوراي كتاب كودك و كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان و برخي افراد اشاره مي شود. با اين آگاهي كه نويسندگان بازنويس و بازآفرين اصلي ترين نقش را در اين حوزه داشته و دارند و بررسي فعاليت ها و نقش آن ها پژوهشي جدا را مي طلبد كه در اين نوشته نمي گنجد.

شوراي كتاب كودك
شوراي كتاب كودك در زمستان 1341 تأسيس شد. اين شورا به همت گروهي علاقه مند به ادبيات كودكان كار خود را آغاز كرد. هدف هايي كه اين نهاد براي خود برگزيده است عبارتند از: تشويق ناشران، نويسندگان و هنرمندان و حمايت از آنان در تهيه و نشر كتا ب هاي بهتر براي كودكان ايران، تشويق نويسندگان و ناشران ايراني براي كتاب هاي اصيل ايراني، ايجاد امكاناتي براي دسترسي كودكان سراسر ايران به كتاب هاي خوب و ... .
براي دستيابي به اين اهداف شوراي كتاب كودك به فعاليت هاي گوناگون دست زده است. از ميان فعاليت هاي اين شورا، مي توان انتشار فصلنامه ي "گزارش شوراي كتاب كودك"، كمك به انجام تحقيقات در زمينه ي ادبيات كودك، بررسي كتاب هاي منتشر شده براي كودكان، تهيه ي فهرست كتاب هاي مناسب، انتخاب كتاب هاي برگزيده ي سال، تشكيل سمينارها و جلسات گفت و گو، همكاري با افراد و موسسات علاقه مند و ... را نام ببريم. (9)
تلاش براي بهره مندي كودكان و نوجوانان از ادبيات كهن ايران به ياري بازنويسي و بازآفريني از ادبيات كهن در فعاليت هاي شوراي كتاب كودك بازتاب يافته است كه به برخي از آن ها اشاره مي شود تا نقش اين نهاد در پيشبرد موضوع بازنويسي و بازآفريني در ادبيات كهن مشخص شود.
يكي از نخستين فعاليت هاي شوراي كتاب كودك تشكيل جلسه ي "بحث و مشاوره درباره ي كتاب هاي كودكان و نوجوانان" است. در تاريخ پنجم دي ماه 1342 كه پس از چندي از آن به سمينار ملي ادبيات ياد شد. «هدف اين جلسه ... تشكيل اجتماعي از افراد و گروه هاي متفرقي كه در اين رشته واردند و كار مي كنند و آشنا ساختن آنان با يكديگر بود تا با تبادل نظر و بحث و مشاوره راهي بيابند كه ناشران و نويسندگان و كتابداران و مترجمان و مصوران كتاب هاي كودكان و نوجوانان بهتر و بيشتري و به نحو جالب تري در دسترس اين طبقه از اجتماع كه اميد آينده ايران هستند بگذارند.» (10)
بنابراين كمبود كتاب مناسب در حوزه ي ادبيات كودك كه مساله سال هاي دهه ي 1330 بود هنوز وجود داشت و شورا بر آن بود با فراخوان اجتماعي و استفاده از خرد جمعي، در رفع آن تلاش كند.
در اين سمينار شركت كنندگان به هفت گروه براي هفت موضوع تقسيم شدند. گروه سوم در موزه ادبيات ملي بحث و تبادل نظر كردند. موضوع اين گروه چنين عنوان شد: "چگونه مي توان از ادبيات ملي ايران براي توليد كتاب كودك و نوجوان استفاده كرد و منابع مناسب براي كار كدام است؟" (10)
بيشتر صاحب نظران ادبيات فارسي شركت كننده در اين گروه چون دكتر حسين بحر العلومي و دكتر جعفر محجوب، پيش از ورود به بحث اصلي هشدار دادند كه توجه به گذشته و استفاده از منابع ملي نبايد انديشه مندان را از نگريستن به حال و آينده باز دارد.
شركت كنندگان در پي پاسخ به سه پرسش برآمدند:
1- منظور از ادبيات ملي چيست؟
2- منابع مناسب ادبيات ملي ايران براي استفاده ي كودكان و نوجوانان كدام است؟
3- چگونه مي توان از اين منابع استفاده كرد؟


بازگشت