صفحه اصلی زبان انگلیسی درباره ما معرفی، نقد و بررسی نمایشگاه آثار مقاله گفتگو پیوندها تماس با ما
خبرها

تازه های شورا
شوراي كتاب كودك از بدو تاسيس تاكنون، براي پيشبرد اهداف خود همواره از حمايت فرهنگ دوستان ايراني برخوردار بوده است. با توجه به گسترش فعاليت‌هاي شورا در سال‌هاي اخير در بخش های : ادبیات کودک و نوجوان ، فرهنگنامه کودکان و نوجوانان و خانه کتابدار و ترویج خواندن ، و با وجود حضور مستمر نيروهاي داوطلب، نيازهاي مالي شورا براي تداوم امور افزايش يافته است. لذا اعضاي هيأت مديره شورا خانم‌ها : نوش‌آفرين انصاري، فاطمه‌مرتضايي فرد، فهیمه محفوظ بالله ، پروين فخاري‌نيا،عاطفه سلیانی ، سحر ترهنده و آقايان : علیرضا میرفخرایی ، اکبر نعمتی ، مصطفی کریمی و مسعود ناصري دريايي تصميم گرفتند از كليه دوستداران اين سازمان مردم نهاد دعوت كنند تا در اين برهه از زمان كه شورا با دشواري‌هاي مالي رو به روست، به بقاي اين نهاد 50 ساله كمك كنند. از كليه علاقه‌مندان درخواست مي‌شود كمك‌هاي مالي خود را به حساب 19606317 به نام شوراي كتاب كودك نزد بانك تجارت شعبه جمهوري كد 195 واريز نمايند و رسيد آن را با ذكر دقيق نام و مشخصات خود براي شوراي كتاب كودك بفرستند. همچنين علاقه‌مندان مي‌توانند براي ارائه هر گونه پيشنهاد و كسب اطلاعات بيشتر درباره شیوه های گوناگون یاری رسانی با خانم لیلا ترکاشوند در دبیرخانه شورای کتاب کودک ( تلفن 66408074 ) و یا خانم نيره بهبهاني در دبيرخانه فرهنگنامه كودكان و نوجوانان (تلفن: 66415878) تماس بگيرند. 

07/4/1393

گروه بررسی آثار و دستنوشته های کودکان و نوجوانان ، آماده دریافت دستنوشته های کودکان و نوجوانان است . در صورتی که تمایل دارید این دستنوشته ها در گروه بررسی شود ، خواهشمند است آن ها را به آدرس شورای کتاب کودک ارسال کنید . اعضای گروه ، یکشنبه ها بعد از ظهر در شورا حضور دارند و آماده پاسخ گویی هستند .  

2/11/1390


Login

  گزارش وضعيت ادبيات کودک و نوجوان در سال 1390       

تدوین و تنظیم : شکوه حاجی نصرالله
چهارشنبه، 9 اسفند 1391

در اين سال گروه‌هاي بررسي كتاب شورای کتاب کودک در حوزه های داستان، شعر، ادبیات نمایشی و غيرداستان؛ تالیف و ترجمه و گروه‌هاي بررسي آثار الكترونيك، آثار و دستنوشته‌هاي کودکان و نوجوانان، دستنوشته‌های بزرگسالان برای ‌كودكان و نوجوانان و نشريات به کار پرداختند.
گروه تصوير در اين سال تصاوير267 كتاب در حوزه داستان تاليف، ادبيات كهن، شعر، دين، زندگينامه، دانش اجتماعی، هنر، بازی و سرگرمی و علوم را بررسي كرد. از مجموعه بررسی شده 132 اثر به فهرست شورا راه یافتند که 31 اثر 5 و 4 و 3 ستاره بودند و بقیه 1 و 2 ستاره . جمع بندی بررسی ها و ارزیابی آسیب های تصویرسازی در این سال از این قرار است:  در برخي از كتاب‌هاي مورد بررسي توجهي به گروه سني مخاطب نشده است.  صفحه آرایی وطراحی گرافیک همچون تصاویر، بر روی مخاطب اثر و سایر عناصر بصری کتاب تاثیر می‌گذارد این تاثیرات عموما در کتاب های بررسی شده ،مخرب بوده‌اند. در بررسی‌های سال‌های اخیر بارها با نمونه‌های موفق و ناموفقی از طراحی گرافیک روبرو بوده ایم.  اشکالات بارزی، چون قطع جملات از جای نامناسب، استفاده از نوع حروفی که با متن وگروه سنی مخاطب تناسب ندارد و مهم‌تر از آن خودنمایی‌های گرافیکی که روند خوانش و دیدن را مختل می‌کنند از مشکلات طراحی گرافیک در کتاب‌های بررسی شده است.  یکی از ناشرانی که در سال‌‌های اخیر به طراحی گرافیک توجه فراوانی کرده است کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان است. در اکثر این کتاب‌ها طراحی‌گرافیک ، سایه گسترده‌ای برتصویر‌سازی‌ها دارند و با نادیده گرفتن نیازهای مخاطب جایگاه کتاب نیز تنزل پیدا کرده است.  بی‌توجهی و نا‌آگاهی از نیازهای هرگونه ادبی در تصویرسازی و ناهماهنگی تصویر و متن. این نکته در بررسیهای کتاب های گونه ادبی کهن، دین و شعر نمایان است.
گروه ادبيات كهن ـ تاليف 83 كتاب بررسي كرد كه 61 اثر 4 و 3 ستاره‌ بودند. در این مجموعه 6 عنوان گزيده از متون كهن، 7 عنوان گردآوري قصه هاي قومي ، 56 عنوان بازنويسي ساده ، 13 عنوان بازنويسي خلاق ، 2 عنوان بازآفريني و 2 عنوان بازنويسي توأم با بازآفريني از متون کهن فارسي بود. لازم به گفتن است که اين روش ها در بررسي و ارزش‌گذاري با هم مقايسه نمي‌شوند و هر يک معيارهاي بررسي جداگانه دارند و در حوزه ي ادبيات کودک هر يک کارکردهاي ويژه‌ي خود را دارد. در مجموعه بررسي شده منابع آثار بررسي شده در حوزه ادبيات كهن ـ مكتوب از اين قرارند« شاهنامه فردوسي 20 عنوان، کليله‌ودمنه 12 عنوان، مثنوي مولوي 9 عنوان، گلستان 7 عنوان ، بوستان 6 عنوان ، هزار و يک شب2 عنوان، كتاب‌هاي اسرار التوحيد، آداب الحرب و الشجاعة، تاريخ عضدي ، تاريخ سيستان ، چهار مقاله، روضة الصفا ، سفرنامه ناصر خسرو، سير الملوک، سياست نامه، قابوسنامه ، منطق الطير عطار، مجمع الانساب، هفت پيکر نظامي، هر كدام يك عنوان . لازم است گفته شود بسياري از کتاب ها نام منبع مورد استفاده خود را ذکر نکرده اند. ادبيات شفاهي 16 عنوان را به خود اختصاص داده است که 7 عنوان آن به صورت تک کتاب است و 9 مورد ديگر مجموعه اند و هر يک نيز تعداد زيادي قصه در خود دارند . منابع آثار بررسي شده در حوزه ادبيات كهن ـ شفاهي شامل گردآوري قصه هاي قومي براي عام 3 اثر ، بازنويسي قصه هاي قومي 8 اثر وگردآوري کتابخانه اي، گردآوري شخصي، گردآوري ترانه متل، ترانه بازي، ترانه ، هيچانه با الهام از ترانه ها و متل هاي کهن به صورت منظوم هر كدام يك اثر هستند. جمع بندی بررسی ها و ارزیابی آسیب های کتاب های ادبیات کهن در این سال از این قرارست:  در برخي از كتاب‌ها مقدمه یا پیشگفتاري وجود ندارد تا در آن نام منبع، هدف نويسنده يا پديدآورنده ي جديد و روش او را توضيح دهد.  در برخي از آثار اصل امانتداري رعايت نشده است.  در برخی آثار که به روش "بازنويسي ساده" است از روش "ساده کردن و حذف کردن" بیش از اندازه استفاده شده است به شکلی که جذابیت اثر از بین رفته است و آثار به شکل گزارش در آمده اند  در برخی از آثار توصیف های زیاد و کش‌دار، ابهام در موضوع و دخل و تصرف نابجا در برخی از قصه هاي قومي به ساختار روایت آسیب رسانده است.  برخی آثار از سبک و قالب کودکانه دور شده‌اند.

گروه داستان ـ تاليف 140 كتاب را بررسي كرد كه درمقایسه با سال گذشته تعداد آثار از لحاظ کمیت تفاوت چندانی وجود نداشت و از لحاظ کیفیت افت داشته است. مقايسه آثار بررسي شده در حوزه داستان ـ تاليف با حوزه داستان ـ ترجمه نشان دهنده فاصله عمیق وتفاوت فاحش بین تألیف و ترجمه هم از جنبه کمی و هم کیفی است. در مجموعه داستان‌هاي بررسي شده 97 اثر داستان فانتزي و 43 اثر داستان واقعگرا بود. جمع‌بندی بررسی‌ها و ارزیابی آسیب های داستان در حوزه تاليف در این سال از این قرارست:  دو نسل دهه 70 -80 ودهه 80 – 90 به طور مساوی خالق آثار بودند ولی تجربه و مهارت نویسندگان قدیمی وپیشکسوت و جسارت وخلاقیت ونوآوری نویسندگان جدید و جوان تأثیری در بهبود کیفی آثار نداشته است.  عدم خلق شخصيت هاي ماندگار و دوست داشتني كه در ذهن كودكان باقي بماند و كاركرد الگوسازي داشته باشد.  بسامد درون مايه هاي اخلاقي- تربيتي نشان مي دهد كه بخش عمده اي از ادبيات داستاني كودكان ما را همچنان ادبيات تعليم گرا تشكيل مي دهد. ارتباط بيشتر با نسل امروز و دوري از ادبيات تعليم¬گرا در عين حفظ خصوصيات كودكانه ي اثر، مي تواند به محبوبيت و ارتقاي كيفيت آثار نويسندگان كمك كند.  در مجموعه بررسي شده كتاب‌هايي ديده مي‌شوندكه از نظر ساختار و محتوا مناسب نوجوانان ولي از نظر ظاهر مانند قطع کتاب، صفحه آرایی و وضعیت تصویر برای نوجوان مناسب نیستند.  در مجموعه بررسي شده 23 ویراستار 58 اثر را ویراستاری کردند. اما ویراستاری تأثیری در بهبود و تغییرجایگاه آثار بوجود نیاورده و گاهی اثار با وجود ویراستار همچنان اشکالات ویرایشی و اشتباه های املایی دارند.
گروه ادبيات نمايشي مجموعه ده جلدی "نمایشنامه‏های آسان" اثر آقای حسن دولت‏آبادی را بررسي كرد. اين بررسي نشان ‏مي‌دهد که حوزه‌ی ادبیات نمایشی کودکان و نوجوانان در ایران نیازمند آموزش‏ها و بازآموزی‏های جدی در زمینه نظریه درام و شیوه‏های خلق آن است. بخش عمده‏ای از آثار مورد بررسی از نظر رعایت اصول درام‏نویسی با مشکل جدی روبه‏رو هستند: پیرنگ ضعیف، شخصیت‏پردازی سطحی، گفت‏وگونویسی سست از مهم‏ترین ضعف‏های این آثار به شمار می‏رود. در عین حال، در زمینه انتخاب موضوع آثار و نیز شیوه‏های اقتباس از منابع مختلف نیز بایستی تجدید نظر صورت بگیرد و موضوعات انتخابی یا اقتباسی با نیاز مخاطب کودک و نوجوان امروز تطبیق داده شود. همچنین، بررسی‏ها نشان می‏دهد که هیچ نمایشنامه‏ای برای خوانش کودک و نوجوان نوشته نشده است. نمایشنامه‏ای که علاوه بر ساختار و نوع قصه به خصوصیات تصویری از جمله نوع فونت انتخابی برای خوانش کودک و نوجوان و همچنین تصویرگری هدفمند در جهت اجرای یک نمایش با ابزار ساده توجه داشته باشد. همچنين در بررسي گروه مشخص شد كه مراکز آموزشی کودکان و نوجوانان، مثل وزارت آموزش و پرورش هیچ‏گونه آموزشی در حوزه ادبيات نمايشي را در زمره‏ی کتب درسی مدارس نیاورده و نمایشنامه که می‏توان آن را یک گونه‏ی ادبی دانست به دست فراموشی سپرده شده است و هیچ آموزشی براي شناخت نمایشنامه و خوانش نمایشنامه به دانش‏آموزان ارائه نمی‏شود.
گروه شعر 61 كتاب را بررسي كرد كه 15 كتاب در فهرست 5 و 4 و 3 ستاره قرار گرفت. در اين مجموعه سهم گروهي سني الف به تنهايي 9 كتاب بي ستاره و يك كتاب سه ستاره بود. جمع بندی بررسی‌ها و ارزیابی آسیب های داستان در حوزه شعر در این سال از این قرارست:  كتاب سازي به صورت مجموعه‌هايي كه در فهرست بدون ستاره جاي می‌گيرند.  ترجمه كتاب‌هاي تصويري به صورت منظوم توسط شاعران قديمي بدون ذكر شناسنامه اصلي كتاب.  تخريب و بي هويت كردن ادبيات عاميانه _ شفاهي مانند قصه خاله سوسكه، عمونوروزو حسن كچل  برخورد جنسيتي با شعر كودك به صورت مجموعه‌اي براي دختران و مجموعه‌اي براي پسران.  بزرگترین مشکل کتاب های شعر برای کودکان گروه سنی الف و ب مضمون آموزش مستقیم، دادن احساس گناه و آمرانه بودن است .


بازگشت